Фјодор Достоевски е еден од моите омилени писатели. Тој во една страница кажува повеќе мудри работи отколку некои луѓе во целиот свој живот. Во моментов ја читам „Браќа Карамазови“ и ме воодушевува секоја страница, секоја мисла и секој дијалог. Додека го завршував вториот том, налетав на еден прекрасен пасус кој мислам дека е прекрасен и решив да го споделам на блогот. Каква длабочина, каква прекрасно навлекување во човековата душа и целиот свет.

„Сфаќајќи ја слободата како множење и брзо задоволување на потребите, луѓето ја расипуваат својата природа, зашто во себе создаваат многу глупави желби, навики и секакви измислици. Живеат само за да си завидуваат едни на други, за угодување на телото и за горделивост.

Да имаш ручеци, приеми, кола, чинови и робови-слуги, тоа се смета за толку неопходна потреба што поради тоа се жртвуваат и самиот живот, честа, па дури и човекољубието, само за да се задоволи таа потреба, дури и се убиваат ако не можат да ја задоволат. Кај оние што не се богати го гледаме истото, а сиромашните незадоволувањето на потребите го задушуваат со пијанство. Но, наскоро, место со вино, ќе се опиваат со крв, кон тоа ги водат.

Јас ве прашувам: слободен ли е таков човек? Познавав еден „борец за идеја“ кој сам ми раскажа: кога во затворот го лишиле од тутунот, бил толку разочаран од тоа што за малку не отишол да ја издаде својата „идеја“ само за да му дадат тутун. А таквиот вели: „Одам да се борам за човештвото.“ Каде може да оди таквиот и за што е способен? Единствено можеби за некој избрзан чин, а нема многу да издржи.

И тогаш не е чудно тоа што место во слобода, паднавме во ропство, а место во служба на братољубието и човечкото обединување, напротив, паднавме во подвоеност и осаменост, како што ми зборуваше, кога бев млад, мојот таинствен гостин и учител.

И затоа во светот сѐ повеќе и повеќе се губи мислата за служење на човештвото, за братството и човечката заедница и навистина таа мисла веќе ја пречекуваат дури и со подбив, зашто, како ќе се откаже од своите навики, каде ќе отиде тој заробеник штом толку навикнал да ги задоволува своите безбројни потреби што ги измислил сам? Тој е осамен и зошто би го интересирала целоста? Луѓето стигнаа дотаму што натрупаа повеќе предмети, а имаат малку радост.“

Потоа, како што продолжив со читање, по неколку страници налетав на уште еден прекрасен дел кој сметам дека е прекрасен и дека треба што почесто да се споделува:

„Браќа, не плашете се од човечките гревови, сакајте го човекот и во неговиот грев, зашто таа слика на божествената љубов е врв на љубовта на земјата. Сакајте ги сите Божји суштества, и целоста и секое зрно песок. Сакајте го секое ливче, секој Божји зрак. Сакајте ги животните, сакајте ги растенијата, сакајте го секое нешто. Ако го сакаш секое нешто и тајната Божја ќе ја сфатиш во нештата.

А штом ќе ја сфатиш еднаш, потоа неуморно ќе ја запознаваш сѐ понатаму и сѐ повеќе, секојдневно. И најпосле ќе го засакаш целиот свет со целосна, вселенска љубов. Сакајте ги животните, ним Бог им дал никулец на мислата и непоматена радост. Не нарушувајте им ја, не мачете ги, не одземајте им ја радоста, не противете ѝ се на мислата Господова.

Човеку, не издигај се над животните: тие се безгрешни, а ти со својата величина само ја гнојосуваш земјата со своето појавување на неа, зад себе ја оставаш својата гнојна трага – ах, речиси секој од нас! Посебно сакајте ги децата, зашто тие се безгрешни како ангели и живеат за да нѐ радуваат нас, заради чистење на нашите срца, како некој патоказ за нас. Тешко и горко на оној што ќе му направи зло на дете.“

Извор: Достоевски, Фјодор. „Браќа Карамазови“. Скопје: Магор, 2016, том 2