„Господар на мувите“ се смета за вистински класик, а се работи за дистопија за деца заглавени на остров, каде почнуваат да преовладуваат преживувачките инстинкти и инстинктите за превласт и доминација. Доколку ја немате прочитано, можеби видеото на TED-Ed ќе ве поттикне да ја прочитате, а можете најпрво да го прочитете транскриптот на македонски јазик.

Вилијам Голдинг ја губел вербата во човештвото. Служејќи на британски разурнувач во Втората светска војна, наставникот по филозофија, кој станал поручник на Кралската морнарица, постојано бил сведок на злосторствата на луѓето. И кога се вратил во Англија и гледал како суперсили од Студената војна меѓусебно си се закануваат со нуклеарно уништување, тој бил принуден да ги испита самите корени на човечката природа. Овие размислувања за неизбежноста на насилството ќе го инспирираат неговиот прв и најпознат роман, „Господарот на мувите“.

Откако бил одбиен од 21 издавач, романот конечно бил објавен во 1954 година. Насловот доаѓа од Велзевул, демон поврзан со гордоста и војната – две теми кои се во центарот на срцето на книгата на Голдинг. Романот е мрачна сатира на популарниот авантуристички жанр, т.е класичните авантуристички островски приказни, во кои млади момчиња доживуваат бродолом на егзотични локации. Протагонистите во овие приказни обично успеваат да ја совладаат природата додека ги избегнуваат опасностите од нивните нови средини. Жанрот, исто така, најчесто го одобрува проблематичниот колонијалистички наратив што се провејува во многу британски дела од тоа време, во кои момчињата ги учат домородните жители на островот на нивните наводно „супериорни“ британски вредности. Сатирата на Голдинг оди дотаму што експлицитно ги користи поставките и имињата на ликовите од „Коралниот остров“ на Р.М Балантајн – еден од најпопуларните островски авантуристички романи. Но, додека книгата на Балантајн им ветува на читателите „задоволство… профит… и неограничена забава“, Голдинг имал помрачни работи на ум.

„Господарот на мувите“ започнува со момчињата кои веќе се на островот, но фрагменти од разговорот укажуваат на нивното застрашувачко патување – нивниот авион бил соборен среде неодредена нуклеарна војна. Момчињата, на возраст од 6 до 13 години, не се познаваат едни со други. Сите, освен еден хор облечен во црни униформи, се предводени од момче по име Џек. Исто како и во „Коралниот остров“ на Балантајн, новиот дом на момчето изгледа како рај – со свежа вода, засолниште и изобилни извори на храна. Но, дури и од почетните страници на романот, над оваа навидум мирна ситуација надвиснува морничава темнина. Сенките на момчињата се споредуваат со „црни суштества слични на лилјак“, додека самиот хор најпрво се појавува како „нешто мрачно… што се шета по плажата“. Неколку часа по нивното пристигнување, момчињата веќе тргуваат со застрашувачки гласини за злобниот „ѕвер“ кој демне во шумата.

Од овие застрашувачки почетоци, наративот на Голдинг открива колку брзо се разоткрива соработката без присуство на возрасен авторитет. Првично, преживеаните се обидуваат да воспостават некое чувство за ред. Едно момче по име Ралф дува во лушпа од раковина за да ја собере групата и да делегира задачи. Но, додека Џек се бори за лидерство со Ралф, групата се разделува и момчињата се потчинуваат на нивните помрачни нагони. Толпата деца наскоро ги заборава своите планови за спасување, ги замолчува неколкуте гласови на разумот и слепо го следи Џек до работ на островот и до работ на разумот.

Универзалните теми на моралот, граѓанството и општеството го направија романот книжевен класик, сатиризирајќи ги обете конвенции од своето време и долгогодишните верувања за човештвото. Додека островските авантуристички приказни често го поддржуваат колонијализмот, „Господарот на мувите“ го превртува овој стереотип на глава. Наместо сурово да ги претставува домородните популации како стереотипни дивјаци, Голдинг ги преобразува своите ангелски британски ученици во дивјачки карикатури. И додека момчињата ја водат сопствената битка на островот, далеку поуништувачката војна што ги донела таму продолжува надвор од страниците. Дури и кога момчињата би биле спасени од себеси, во каков свет би се вратиле?

Со толку малку референци за закотвување на ликовите на одредено место или период, романот делува навистина безвременски – испитување на човековата природа до нејзината срж. И иако не сите читатели се согласуваат со мрачното гледиште на Голдинг, „Господарот на мувите“ е доволно вознемирувачки за да го предизвика дури и најрешителниот оптимист.