Изблици од ѕвездички, расфрлани извичници и три точки, синкопирано распоредени повторувања на фрази и зборови напишани со големи букви – речениците на Том Вулф можат да се препознаат и од другиот крај на собата. Се чинеше како Америка постојано да го вчудовидува, а тоа свое вчудовидување го изразуваше во реченици што фрчеа нагоре и се распрскуваа како огномет. Вака „Њујорк тајмс“ ја започнува својата анализа на творештвото на овој американски автор.
(извор: Britannica)
Како што наведува новинарот Двајт Гарнер во статија за „Њујорк тајмс“ од 2018 година, Вулф ги кршеше новинарските конвенции во време кога и самото американско општество кршеше многу од сопствените правила, а неговиот стил беше таков што другите писатели со задоволство го имитираа и пародираа. Курт Вонегат, во својата рецензија за „Бонбонесто обоеното, мандаринесто, светкаво, аеродинамично бебе““ (1965), првата книга на Вулф, напиша: „Свети животни! Лојни спанковци! Оксиморони и serpentae carminael! Овенат! Инфарктиран! Подземје во тесни панталони! Шунд!“ Гарнер вели дека Вонегат бил на посигурен терен кога се запрашувал дали младиот Вулф повеќе наликува на Марк Твен или на некој дополнителен член на Битлси. Со своите препознатливи бели ленени костуми и двобојни чевли, Гарнер додава дека Вулф „подоцна навистина изгледаше како некој дотеран денди што излегол од обвивката на „Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Band“.“
Стилските огномети на Вулф немаше да значат многу доколку тој не беше исклучително надарен набљудувач на општеството и сатиричар. Според Гарнер, без разлика дали пишуваше за автомобилски трки, за највисоките кругови на њујоршкото општество или патуваше автостоп низ целата земја со Кен Кизи и „Веселите шегаџии“, Вулф речиси опсесивно се посветуваше на прецизниот детаљ – често комичен, но и немилосрдно остар.
Како некаква подвижна машина за создавање етикети, Гарнер вели дека Вулф во секојдневниот англиски јазик внесе повеќе изрази од кој било друг писател од неговото време: „Деценијата на јас“ (The Me Decade). „Вистинскиот крој“ (The Right Stuff). „Господари на универзумот“ (Masters of the Universe). „Радикален шик“ (Radical Chic). „Доброто старо момче“ (Good Old Boy). „Општествени рендгенски снимки“ (Social X-rays). „Поместување на границите“ (Pushing the Envelope). (Понекогаш, се разбира, некои од нив едноставно згаснуваа. Никој денес не зборува за „виолетовите децении“.)
Како предводник на таканареченото Ново новинарство, според Гарнер, Вулф јасно покажа дека методологијата, односно, длабинското, непосредно известување од самиот терен, е подеднакво важна како и впечатливиот стил на пишување во сегашно време. Кизи во еден момент почувствувал потреба да му каже: „Том, зошто не ги тргнеш тој бележник и тоа хемиско пенкало и едноставно не бидеш тука, во моментот?“
Сепак, Гарнер во својата анализа вели дека „Вулф не беше секогаш, ако го позајмиме насловот на една книга на Нора Ефрон, само „срамежливиот гостин на оргијата“. Знаеше да биде корисен провокатор, кој не се плашеше да ги напаѓа претенциите и самобендисаноста на книжевниот естаблишмент.“ Во 1965 година напиша жесток напад во два дела, долг 15.000 зборови, со наслов „Мали мумии!“ насочено против списанието „Њујоркер“ под уредништво на Вилијам Шон, кое тој го сметаше за речиси месечарски успиено. Подоцна, за Роберт Силверс, уредникот на „Њујорк Ревју оф Букс“, напиша: „Неговиот акцент еден ден мистериозно пристигна во кутија од Лондон. Заинтригиран, тој си го стави во устата како вештачки заби.“ Овие судири со естаблишментот беа само најава за многу други што ќе следуваат.
Гарнер во својата анализа наведува дека со делото „Вистинскиот крој“ од 1979 година, Вулф конечно пронајде тема со онолку многу страни колку што имаше и неговата амбиција, преку неговиот наелектризиран портрет на пробните пилоти во раните денови на НАСА. Како што забележа Пол Фасел во книжевната редакција на „Њујорк Тајмс“: „Исто како што г. Вулф ги мрази човечките пороци и глупости, така ги сака нивните спротивности – пројавите на способност, храброст и умешност.“ Гарнер вели дека се чинело дека зборовите едноставно и непречено извираат од Вулф, но тоа сепак било погрешен впечаток. На пример, според Гарнер, тој мака мачел додека во 1963 година го пишувал текстот што подоцна ќе стане столб на „Бонбонесто обоеното, мандариново, светкаво, аеродинамично бебе“ и ќе му донесе слава. Фрустриран, на својот уредник во „Есквајр“ му ги испратил белешките, а тие биле објавени во целост, токму такви какви што биле. За да биде сигурен дека ќе го доврши својот голем, разигран и како со неонско светло осветлен прв роман, „Огнот на суетите“ од 1987 година, Вулф се договорил со списанието „Ролинг Стоун“ да го објавува во продолженија и на одреден начин, тој ја пишувал првата верзија на романот пред очите на јавноста.
Како романсиер, Вулф свесно се угледувал на писатели како Емил Зола и Вилијам Мејкпис Текери, кои во својата проза се обидувале да ги надминат границите на сопственото лично искуство и да опфатат широки слоеви од општеството. За „Огнот на суетите“, Вулф спровел обемно истражување. Романот раскажува што се случува откако еден трговец со обврзници, враќајќи се кон Менхетен од аеродромот „Џон Ф. Кенеди“, ноќе ќе сврти на погрешно место во Бронкс и, по една конфронтација, случајно ќе удри млад црнец со својот автомобил. Гарнер понатаму вели дека Вулф ја следел работата на вработените во одделот за убиства во Бронкс и поминувал многу време во кривичниот суд на Менхетен. Своите аргументи во прилог на ваквото непосредно нурнување во средината за која пишува писателот ги изложил во есејот „Во потера по ѕверот со милијарда нозе“, објавен во списанието „Харпер“ во 1989 година.
„Во овој слаб, блед и овенат миг од историјата на американската книжевност, ни треба баталјон, цела бригада Золовци што ќе тргнат во оваа наша дива, бизарна, непредвидлива, разуздана, барокна земја и повторно ќе ја освојат како книжевна територија“
Норман Мејлер го прочитал ова и прокоментирал: „Човек мора да му се восхити на дрскоста. Само наивен човек или простак не би сфатил дека во процепот на секое книжевно столче во градот штотуку е пуштен жив стршлен.“
Гарнер додава дека Вулф подоцна влегол во судир со Мејлер, Џон Апдајк и Џон Ирвинг поради нивните негативни реакции на неговиот втор роман, „Човек во целост“. Апдајк за романот рече дека е „забава, а не книжевност, дури ни книжевност во некаква скромна, претенциозна форма“. Мејлер, пак, читањето на книгата од 742 страници го спореди со водење љубов со жена тешка 150 килограми. („Штом таа ќе се качи одозгора, готово е. Или заљуби се, или задуши се.“) Вулф возврати со есејот насловен „Моите тројца будалетинки“.
Двата подоцнежни романи на Вулф, „Јас сум Шарлот Симонс“, за сексот, статусот и една девојка од мало место која се запишува на елитен колеџ, и „Назад кон крвта“, за кубанските имигранти во Мајами, не наидоа на толку добар прием. Гарнер вели дека Вулф честопати ги исмеваше лудостите и заблудите на младоста, но неговата сопствена проза како воопшто да не старееше. Во збирката насловена „Мување“ (2000) го изнесе она што би можело да се прочита како негово лично кредо:
„Америка е прекрасна земја! Навистина го мислам тоа! Ниту еден чесен писател не би ја оспорил таа изјава! Човечката комедија никогаш не останува без материјал! Таа никогаш не те изневерува!“
Извор: The New York Times, Dwight Garner, 15 мај 2018 година
